ASML’in Tekeline Çin Darbesi: Yerli Çip Üretim Ekipmanları Hisseleri Salladı
Çin devlet destekli teknoloji konsorsiyumu, Hollandalı çip ekipmanı devi ASML’in onlarca yıldır hakimiyetinde tuttuğu daldırma tipi derin ultraviyole (Immersion DUV) litografi makinelerinin yerli üretimine ve teslimatına başladı. Sektörde uzun süredir beklenen bu gelişme, 27 Temmuz’da ASML hisselerinde %8’e varan sert bir düşüşü tetikleyerek şirketin Haziran başından bu yana kaydettiği en keskin tek günlük değer kaybına yol açtı.
Reuters ve sektör kaynaklarının haberlerine göre; Shanghai Yuliangsheng Technology gibi Çinli litografi girişimlerinin geliştirme ekiplerini bünyesinde toplayan devlet destekli Shanghai Aishengna Electronic Technology Group, bu tarihi projeye liderlik ediyor. Şirketin, ürettiği ilk makineleri bu yıl içerisinde Çin’in en büyük çip üreticileri olan SMIC, Hua Hong Semiconductor ve bellek üreticisi ChangXin Memory Technologies (CXMT) firmalarına teslim etmesi planlanıyor.
Yatırımcılar İçin Kritik Ayrıntı: Üretim Kapasitesi ve Performans Farkı
Piyasalarda oluşan ilk tepkiye rağmen uzmanlar, Çin’in yerli üretim hamlesinin kısa vadeli ölçeğine dikkat çekiyor. Raporlara göre Çinli grup, 2026 yılında yaklaşık 5 adet, 2027 yılında ise 20 adet civarında makine üretmeyi hedefliyor. Buna karşılık ASML, yalnızca 2026 yılında yaklaşık 130 daldırma tipi DUV sisteminin sevkiyatını gerçekleştirmeyi öngörüyor ve küresel pazarda %98,7 gibi ezici bir hakimiyeti elinde bulunduruyor.
Analistler, yerli Çin araçlarının ASML modellerine kıyasla işlem hacmi (throughput), katman hizalama hassasiyeti (overlay accuracy) ve uzun vadeli güvenilirlik açısından yaklaşık bir nesil geride kaldığını vurguluyor. Ayrıca makinelerin üretiminde bazı kritik bileşenler için hâlâ Japon tedarikçilere bağımlılık devam ediyor.
Öte yandan SMIC, hali hazırda mevcut ASML DUV araçlarını kullanarak 7 nanometre sınıfı çipleri üretebiliyor. Bu nedenle yerli DUV adımının Çinli üreticilere anında yeni bir performans seviyesi kazandırmayacağı, ancak ABD veya Hollanda tarafından uygulanabilecek olası yeni ihracat kısıtlamalarına karşı kesilemeyecek bir yerli tedarik hattı sağladığı ifade ediliyor.
Satış Dalgası Küresel Yarı İletken Hisselerine Yayıldı
ASML cephesinde yaşanan değer kaybı şirketle sınırlı kalmadı. Yarıl iletken ekipman tedarikçileri BE Semiconductor Industries, Soitec ve Infineon hisseleri de düşüş kaydetti. Bu tablo, yatırımcıların Çin Devlet Başkanı Şi C Jinping’in en önemli önceliklerinden biri olan “yarı iletken sektöründe kendi kendine yetebilme” vizyonuna ilişkin kaygılarının arttığını gösteriyor.
ASML CEO’su Christophe Fouquet ve CFO’su Roger Dassen, şirketin Temmuz ayı kazanç toplantısında baskılara değinerek 2026 sevkiyat hacimlerinin 2025 ile yatay seyredeceğini, 2027 ve 2028 yıllarında ise kapasite artışına gidileceğini açıkladı. Şirket yönetimi, yapay zeka kaynaklı küresel talep büyümesinin, Çin’in yerli araçlarla ele geçirebileceği pazar payından çok daha hızlı olacağına odaklanıyor.
Sektörde Bundan Sonra Ne Takip Edilecek?
- Tedarik Süreçleri: Çinli üreticinin tedarik zincirindeki olası gecikmelere rağmen 2026 ve 2027 üretimi hedeflerine ulaşıp ulaşamayacağı.
- ABD Mevzuatı: ABD Kongresi’nde görüşülen ve ASML’in SMIC, Hua Hong ve CXMT’ye yönelik satış ve bakım hizmetlerini kısıtlamayı hedefleyen yeni yasa tasarılarının Çin’in yerlileşme hamlesini hızlandırıp hızlandırmayacağı.
- EUV Teknolojisi: Çin’in DUV başarısını, ASML’in tekelinde bulunan ve çok daha gelişmiş çip üretimine imkan tanıyan Aşırı Ultraviyole (EUV) litografi alanında somut bir ilerlemenin takip edip etmeyeceği.
Sorumluluk Reddi Beyanı: Bu haberde yer alan bilgi, yorum ve değerlendirmeler yatırım tavsiyesi niteliğinde değildir. Yarı iletken sektörü ve teknoloji hisseleri yüksek volatilite içerir. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmalarınız doğrultusunda vermeniz önerilir.
